Ijzer

Algemeen

Ijzer speelt een rol in het zuurstoftransport en is belangrijk voor de vorming van rode bloedcellen.

Chemisch element (een overgangsmetaal) met symbool "Fe".

IJzer levert een belangrijke bijdrage aan het zuurstoftransport en de vorming van rode bloedcellen. IJzer is namelijk een onderdeel van de enzymen hemoglobine (in het bloed) en myoglobine (in de spieren) en andere enzymen. Verder is ijzer belangrijk in de energieproductie en het verhogen van de lichamelijke weerstand.

Vrouwen absorberen meer ijzer dan mannen, maar een ijzertekort komt meer voor bij vrouwen dan mannen. Dit heeft te maken met het bloedverlies tijdens de menstruatie. Ook de bloedaanmaak voor de foetus, borstvoeding, en het gebruik van een spiraaltje, doen een grote aanspraak op de ijzerreserves van een vrouw.

Onderzoek heeft aangetoond dat vrouwen vanaf de pubertijd tot aan de menopauze een groot risico lopen op een chronisch ijzer tekort. Zo kan er bloedarmoede optreden. Klachten van vrouwen met ijzertekorten zijn: vermoeidheid, een bleke huid, ademhalingsmoeilijkheden bij inspanning, hoofdpijn, hartkloppingen, een gebrekkige eetlust en tintelende handen en voeten.

IJzer is een spoorelement.

Eigenschappen 

  • Verbetert lichamelijke prestaties
  • Kan kanker helpen voorkomen
  • Helpt leerproblemen bij kinderen voorkomen
  • Vergroot de weerstand
  • Voorkomt en geneest bloedarmoede door ijzertekort
  • Verhoogt energieniveaus
  • Bevordert een rustige slaap en houdt het energieniveau op peil

Natuurlijke bronnen 

Ijzer in veldsla

IJzer komt voor in vlees en vleesproducten, aardappelen, brood en groenten. De belangrijkste leveranciers voor ijzer in de Nederlandse voeding zijn brood en vlees(waren).

Hieronder is voor enkele producten de hoeveelheid als percentage van de aanbevolen dagelijkse hoeveelheid (ADH) weergegeven. Uitgangspunt is een behoefte van 9 milligram ijzer per dag voor mannen en een behoefte van 15 milligram ijzer per dag voor vrouwen.

Natuurlijke voedingsbronnen % ADH (man) % ADH (vrouw)
Veldsla (rauw, 100 gram) 45 30
Tarwebrood (5 sneetjes) 35 20
Appelstroop (voor 1 sneetje) 25 15
1 gehaktbal (75 gram) 20 15
Krenten/rozijnen (4 eetlepels) 5 5

Aanbevolen dagelijkse hoeveelheid

Leeftijd Ijzer (milligram)
0 - 3 maand 107
4 - 5 maand 4,3 - 10
6 - 11 maand 10
1 - 10 jaar 10
11 - 14 jaar - man 10
11 - 14 jaar - vrouw (zonder menstruatie) 10
11 - 14 jaar - vrouw (met menstruatie ) 22
15 - 18 jaar - man 3
15 - 18 jaar - vrouw (zonder menstruatie) 9
15 - 18 jaar - vrouw (met menstruatie) 21
volwassen - man 9
volwassen - vrouw (zonder menstruatie) 8
volwassen - vrouw (met menstruatie) 20

Symptonen bij tekort

  • Bloedarmoede
  • Bleekheid
  • Vermoeidheid
  • Kortademigheid
  • Slapeloosheid
  • Hartkloppingen
  • Hoofdpijn
  • Een gebrekkige eetlust
  • Tintelende handen en voeten

Overdosis

Een overdoses ijzer kan constipatie, diaree en in zeldzame gevallen, bij extreem hoge doses, de dood tot gevolg hebben. Wees voorzichtig bij het geven van ijzersupplementen aan kinderen, zelfs doses van 3 gram kunnen dodelijk zijn.

Ijzerstapelingsziekte (Hemochromatose) is een erfelijke ziekte waarbij men vanaf de geboorte meer ijzer uit de voeding opneemt dan het lichaam nodig heeft. Het ziektebeeld is zeer divers en dat maakt het moeilijk de ziekte direct te herkennen. De frequentie waarin hemochromatose in België voorkomt is 1 op 200 inwoners. In deze gevallen zal extra ijzer de klachten verergen.